سوره طور – ویکی شیعه

الا انه لیس نبى بعدى: پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلّم) به سوى تبوک حرکت کرد و على (علیه السلام) را به جاى خود قرار داد، على (علیه السلام) عرض کرد آیا مرا در میان کودکان و زنان میگذارى (و اجازه نمى دهى با تو به میدان جهاد بیایم) پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلّم) فرمود: آیا راضى نیستى که نسبت به من همانند هارون نسبت به موسى (علیه السلام) باشى جز اینکه پیامبرى بعد از من نخواهد بود عبارت بالا در معتبرترین کتب حدیث اهل تسنن یعنى صحیح بخارى نیز از سعد بن ابى وقاص نقل شده است.

شکل افتاده هندوکش در مقابل اراضی وسیع شمالی آن شبیه به موقعیت همالیه پیشروی تبت وهند می باشد که در افغانستان یک عارضه طبیعی بین شمال وجنوب را بوجود اورده وتوجه فاتحین ،سیاحین ،تجاران ، کاوشگران وجیودیوزیستان را به خود مبذول داشته است ، جهت ارتباط نواحی شمال هندوکش به طرف جنوب از نگاه نقل وانتقالات عسکری برای عبور از هندوکش به راهگذر های ضرورت بود تا فاتحین وکشور کشایان از ان بگذرد وخودرا به هدف تعین شده برساند . حوزه دریای هلمند از قدیم برای سوقیات نظامی ومقاصد تجارتی بکار رفته ودر بخش تهیه اب مشروب برای محصولات زراعتی یکی از بزرگترین حوزه های کشور است.اقای جلالی در اثر پربهای خود تحت نام مطالعه تاریخ افعانستان از نگاه عسکری درین مورد مینویسد(( شواهد ویرانه های شهر های باستانی وراه های مختلفی که ازان به استقامت های مختلف عبور میکرد اهمیت سوق الجیشی انرا در قدیم واضیح میساخت.

از معاونین افغانی در یای امو دریای کوکچه دریای خان اباد ودریای کندز است که دریای کوکچه با داشتن اب صاف ودایمی خود میتواند منبع خوب تولید برق ابی وبند ابگردان برای ابیاری دشتهای وسیع(دشت ابدان ، ابدان میر علم ، دشت حیرتان ودشت ارزنه باشد ، اما دریاهای خان اباد وکندزباوجود استفاده وسیع ازان در بخش زراعتی در مواردی (بند اول ودوم پل خمری وبند برق خان اباد ) برای تولید انرژی برق ابی به منظور موسمی بودن ای ان در موارد دیگر مورد استفاده نیست. آمودریا دارای آبشارهای متعدد است و برای تولید نیروی برق آبی قابل استفاده است .

هرکدام از دریا های دیگر کشور است که برعلاوه بخش زراعت برای امور تولید واستحصال انرژی برق ابی میتوان استفاده کرد. به دلیل ارتفاع زیاد کوهها و کاهش نسبتاً سریع ارتفاع کوهها، سرعت آبها بسیار زیاد است و به همین جهت برای تولیدانرژی برق مناسب است. همین محدوده جغرافیای برای نخستین بار در حدود سالهای 2500 سال قبل از میلاد از طرف جمیعت بزرگی از انسانان سفید پوست اریایی از سرزمینی که اریانا ویجه نام داشت ودر وادیهای شمال دریای امو واقع بود در حالت کوچیگری ورمه داری زندگی میکرد بعد از افزایش نفوس ویافتن چراگاه ها مورد توجه قرار گرفت وبا عبور از دریای امو به باختر گذشته در دامنه های شمال وجنوبی هندوکش ساکن شدند اما در مورد اینکه قبل ازین درین سرزمین کیها میزستند وایا بین انها واین نوکوچان چه تصادمات وبرخوردهای صورت گرفته اسناد ومدارک تاریخ وجود ندارد این مردم بعد از مدتی به سبب کثرت نفوس از این سرزمین به حبث گذر گاه عبور وبه سمت شرق حرکت نموده از دریای سند گذشته وبه وادیهای وسیع هند شمالی سرازیر شده مدنیت ویدی را بوجود اوردند.

اين راه نه تنها صعب العبور بود ، بلكه بدليل برف باري در طول سه ماه زمستان مسدود نيز ميشد . در مناطق کوهستانی به علت برف و یخبندان ارتباط روستائیان و قبایل نیمی از سال با یکدیگر میگسلد و آب وهوا تأثیر بسیار در پراکندگی و جدایی جمعیت دارد. بعلاوه استحكامات دقيق براي حفظ تونل از خطر برف كوچ و برف باد نيز در اطراف آن احداث شده است . با نصب نرم افزار Soft Phone بر روی کامپیوتر و تنظیمات آن یک خط تلفن ثابت خواهید داشت.

نظام ،اجتماع وفرهنگ:از مشخصات مهم دوره های تاریخی سرزمین اریانا چنین بر میاید که این قسمت از جهان نه مانند تمدنهای بین النهرین ،مصر ،جین وهند که گاهی با هم اشنا وگاهی از هم اقتباس میشد با اکثر مدنیت های یاد شده اشنا وبا مدنیت های هند وچین در داد وستد مستقیم قرار داشت . وى به دلیل کاردانى و شیوا زبانى و شناسایى آداب بندگى و رسوم خانهدارى و آشنایى به فن طب و طرق معالجات منظور نظر ارجمند بانو بیگم، همسر شاه جهان واقع شد و به درجهى مهردارى رسید، و چون با تجوید و قرائت قرآن مجید آشنا بود و از ادبیات فارسى نیز بهره داشت او را معلم دخترش جهان آراء بیگم کرد.

هنگامی که مأموریت به پایان رسید، در میان عکس های او تصویری جلب نظر می کرد که بیشتر شبیه یک قایق بود تا چیزی دیگر، قایقی بزرگ که بر سینه تپه ای، در فاصله بیست کیلومتری کوههای آرارات آرمیده بود. دریای هلمند وهریرود از همین کوه سرچشمه میگیرد ، کوه بابا که بیک سلسله ساحه های بزرگ تقسیم شده در مملکت کوهستاناتی را تشکیل میدهد که حرکات عسکری را کمتر به خود جلب میکنند را های اصلی عبور از شمال بجنوب از سلسله کوه های افغانستان نیز اکثرآ در هندوکش شرقی قرار داشته وفاتحین قدیم از همانجا استفاده کرده اند اما جای شک نیست که مانند امروز در قدیم راهی در بین این کوهستانات (هندوکش غربی) کابل را با هرات وصل می نمود چنانچه در قدیم راهی از هرات به امتداد در یای هریرود تاسر چشمه آن دوام داشته وبعد از آن نیز از میان سلسله کوه ها به کابل وصل می شد اما این مسیر هیچگاه مورد استغاده ار دوها ی بزرگ قرار نگرفته این راه امروز در گوشه شمال شرقی کوه بابا ازراه کوتل او نی ویا کوتل ایراک IRAK از کوه بابا می گزرد ، قرار است در برنامه های دولت حامد کرزی اولین ریس جمهورمنتخب افغانستان این را ه به شکل اساسی تعمیر گردد.

4- هریرود: از کوه بابا در مرکز افغانستان سرچشمه گرفته، از هرات میگذرد و در شمال غربی کشور اندکی از مرز مشترک ایران و افغانستان را تشکیل داده سرانجام در ریگزارهای ترکمنستان فرو میرود. کشور کنیا با 582،646 کیلومتر مربع وسعت حدود 20 میلیون نفر جمعیت دارد. از کوههای یغمان در غرب کابل سرچشمه گرفته و ۱۴۰۰ کیلومتر طول دارد و در جنوب غربی افغانستان بخش کمی از مرز مشترک ایران و افغانستان را تشکیل میدهد و مهم ترین منبع تأمین آب دریاچههای سیستان و بلوچستان و کشتزارهای شمالی آن است.از معا ونین مهم دریای هلمند دریای ارغنداب است که از قسمت شمال غرب غزنی سرچشمه گرفته ودر72.5کیلومتر غرب گرشک به دریای هلمند وصل میگردد .

این مقدار در مناطق شرقی بین250 تا 400 و در مناطق غربی و جنوب غربی بین 100 تا 150 میلی متر است در مناطق مرکزی به علت وجود بلندیها و بارندگی بیشتر، هوا از نواحی دیگر سردتر است، ولی در مناطق جنوبی و غربی به علت کمی بارندگی هوا گرمتر بوده دارای تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای معتدل تر است. بارندگی نیز در نقاط گوناگون، متفاوت است و بین 100 تا 400 میلی متر در نوسان است. قبل از قرن دهم مسیحی راه هرات به هند از زمینداور می گذشت اما بعد ازان کم کم به طرف جنوب امده واز طریق بست عبور میکرددر سال 1885 اعضاء کمیسون سرحدی انگلیس در امتداد دریای هلمندسیاحت کرده وبنا به گفته انها تمام این محوطه بین لندی وقلعه فتح مملو از خرابه های قلاع”قله ها” قرا واثار قنوات گذشته میباشد.

دریای کابل با معاونین خوددر حالیکه یک حوزه وسیع بین کوه های هندوکش وسپین غر را تشکیل میدهد از زمانه های قدیم دارای اهمیت فوق العاده بوده وتا هنوز ازین اهمیت کاسته نشده است. طول این دریا تا اتصال به دریای هلمند 250 میل است در حالیکه ” دریای ترنک ” از معاونین دیگران 200 میل است. سومین معادن آهن افغانستان که با سایه دریا رقابت میکند معادن دهانه درغوشتک است که ۴۷ فیصد آهن دارد. حاوی پیریت بوده و ممکن است مقداری کلسیت نیز در آن دیده شود. آن ها حیوانات اجتماعی هستند و در دسته های 4 تا 12 نفری زندگی می کنند و صخره ها و زمین های ناهموار با شیب تند را برای زندگی ترجیح می دهند.

سلسه کوهای هندوکش اهمیت بزرگی برای انجام فعالیت های محاربوی وسوقیات عسکری دارد. کوه بابا وشاخه های ان : کوه بابا را دره بامیان از هندوکش جدا میسازدو تقریبآ تا (200 ) کیومتر طرف غرب ادامه دارد بلندترین قله آن” شافولادی” نام دارد. به هر صورت کاوشهای متعدد باستان شناسان داخلی وخارجی بر این مطلب صحه میگذاردکه تمدن وفرهنگی از زمانه های بسیار قدیم درین محدوده وجود داشته وقدامت ان به حدود بیست هزارسال قبل از میلادبرمیگردد ومراحل مختلفی ازتکامل را طی کرده از یک جامع بدوی اشتراکی،طایفوی ومادر شاهی داخل مرحله فلزات گردیده است. خوراک مردم دهات اکثر ارد کندم ،جواری ، باقلی ، ارزن ولباس انها پیراهن تنبان دستار ، چپن وپیزار یا چپلی است ،زنان زیر جامه وپیراهن دراز میپوشید واکثرآ زیورات ارزان بها استعمال میکند مصارف عروسی با وجود فقر عمومی کمر شکن بوده واست.

شرپاها سطوح مختلف دارند و تفاوتها هم در اخلاق و هم در تکنیک آنها وجود دارد که باعث تغییر در میزان درآمد شرپاها میشود و براساس این تغییرات ردهبندی میشوند و پول میگیرند. تونل شاهراهء سالنگ كه شمال و جنوب افغانستان را با هم وصل ميكند ، يكي ازنمونه هاي عالي مهندسي در قاره آسياست . جدا از جنبهء مهندسي آن ، تونل سالنگ بالآخره توانست شمال و جنوب كشور را بهم وصل نموده وراه ميان كابل و مزار را حدود 200 كيلو متر كوتاه تر بسازد . رودهای افغانستان (که به آن دریا میگویند)، از کوههای مرکزی و مناطق شرقی کشور سر چشمه گرفته، به سمت غرب و جنوب جریان مییابد.

2ــ آمودریا (جیحون): از کوه های پامیر سرچشمه گرفته و حدود ۱۱۲۶ کیلومتر از آن در قسمت مرزهای شمالی کشور با تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان است و قسمتهایی از آن قابل کشتیرانی است در سواحل آن رودخانه شیرخان بندر و بندر حیرتان قرار گرفته، که کالاهای صادراتی یا وارداتی افغانستان به کشورهای آسیای میانه از این طریق مبادله میشود. گمبیری داک دشت کیله گی – دشت ابدان میرعلم – دشت ارزنه- دشت لیلی-دشت حیرتان – دشت پکتیا. که عموماً در شمال و شرق هستند.از جمله: ۱- دشت برنگ ۲-د شت ابدان ۳-دشت گرمسیر ۴-دشت ریگستان ۵- دشت سیاه سنگ ۶- دشت مرغو (مارگو) ۷- دشت خلش ۸- دشت همدم آب ۹-دشت هجده نهر ۱۰- دشت نمدی.

پروفسور اشتوکلین (J.Stocklin,1974) البرز شمالی را به 6 زون ساختمانی از شمال به جنوب تقسیم کرده است: 1- زون بالا آمدۀ گرگان 2- زون نئوژن شمالی 3- زون شمالی- مرکزی 4- زون جنوبی- مرکزی 5- زون ترشیر جنوبی 6- زون بالا آمدۀ جبهۀ جنوبی واحد گرگان- رشت یا زون شمالی البرز نیز به صورت طولی به سه بخش تقسیم می شود: 1- البرز شرقی: مرز شرقی واحد گرگان- رشت (البرز شمالی) با زون هزار مسجد و کُپه داغ که با لایه های ضخیمی از لُس(Loess) پوشیده شده است.

چنین امده است : (سکندربه طرف اکسوس حرکت کردسرچشمه این رود در قفقاز (هندوکش)است وبزرگتر از رودهای است که سکندر در اسیا ازان گذشته بود این رود در نزدیکی گرگان به کسپین میریزد. شهر بخدی (بلخ ) که مرکز مهم باختر در زمان قدیم بود ذریعه راه های مختلفی که باید از هندوکش میگذشت به هندطلایی وچین افسانوی وصل میشد یکی ازین راه ها که از مرو به هرات و بلخ واز انجادر کنار راست امو بدخشان را عبور واز راه تاگدومباش به منطقه تارم چین وصل میشد بود. زيرا قبل از ساختمان آن مسير مسافرت بسيار طولاني بوده ، راه عبور از كوتل شبر در باميان و سپس غوربند و درهء سرخاب را لازم مينمود .

دیدگاهتان را بنویسید