تفسیر نور – سوره طور

این شهر قدیمی بر روی تپه مرتفعی که در ۱۷ کیلومتری شرق بامیان واقع است، قرارگرفته است و آبدرهی کالو و درهی بامیان در دامنهی آن به هم میپیوندند. در جریان حفریات سال ۱۹۳۰م، آثار هنری آن کشف شد که شامل یک مجسمه ی بودا ۱۰ متری و یک معبد قدیمی با تصاویر و نقاشی های روی دیوار و تعدادی غار است. این شهر روبه روی مجسمههای بزرگ بودا و در سمت جنوبی رودخانه بامیان قرار دارد.

این محل باستانی در ۴ کیلومتری شمال شرق مرکز یکه ولنگ قرار دارد و ارتفاع آن ۲۶۰۰ متر از سطح دریا است. ساختمان قلعه در بالای تپه از سنگ بنا شده است که در وسط آن ساختمان زیبایی است، با برج های بلند و خانه های زیبا که از چهار طرف محافظت می شده است و یک بخش از شهر، با دیوار عریض از سنگ احاطه شده است که به آن «سورشهر» می گفتند.

در ضلع شمالی دره ی بامیان در دل صخره ی دیوار مانندی به طول صد ها متر مجموعه ای از آثار شگفت خلق شده است که سند هویت بامیان است. متأسفانه این آثار در طول تاریخ از ناحیهی انسانهای افراطی و تندرو آسیبدیدهاند؛ اما صورت بت بزرگ، نیز مانند بت کوچک تخریبشده است و چیزی از آن باقی نمانده است. مسيرهاي دسترسي از اين شهرستان به اطراف را راه آسفالت فرعی کوهدشت – خرم آباد به سمت خاور به طول 94 كيلومتر و راه آسفالت اصلی به سمت جنوب باختری به طول 18 كيلومتر تا راه سراسری اصلی دزفول ـ كرمانشاه تشكيل ميدهد.اين شهرستان از جاذبه هاي تاريخي و مكان هاي ديدني متعددي برخوردار است.قلعه كورگان، قلعهگمور، قلعه سيله، قلعه كوهزاد، قلعه چق (جغد)، قلعه منيژه، قلعه چنگري، گنبد شاه محمد، گنبد ابوالوفا، مقبره داوود رش، دره سرطرهان، دره و غار ويزنهار، دژ زلال انگيز، تپههاي چغاسبز و كفتارلو، تپه پياره، تپهدركه، پل گاوميشان وپل كرودختر برخي ازمكانهاي ديدني و تاريخي اين شهرستان به شمار ميرود.

از قسمت بالای کوه و داخل قلعه ها، تا پایین آن از داخل کوه برای دست یابی به آبی که در پای کوه جاری است، چاه و راهروهایی وجود دارند. این قلعه ی تاریخی و قدیمی در فاصله ی تقریبا ده کیلومتری کلیگان قرار دارد، بالای تپه ای به ارتفاع ۱۰۰ متر دیده می شود که دارای بیش از صد برج است است ولی به قلعه ی چهل برج معروف شده است. به این ترتیب که درست از بالای تپه که مرکز حکومت بوده است، با وسایل و ابزار موجود سنگها را سوراخ کرده اند و با ایجاد راه پله های متعدد به طرف پایین رفته و بالاخره در عمق دره به آب دریا رسیده اند.

در منطقه عملیاتی فجر که هدف تصرف تپه های رادار بود، در این مرحله موفقیتی حاصل نشد زیرا امکان رخنه در خطوط مستحکم پدافندی دشمن وجود نداشت و عملاً طرح مانور در این منطقه، یک تک جبهه ای بود. در این محل باستانی هفت عدد برج های دورهی غوری و چندین مغارهی بودایی موجود است که در بین یک دره زیبا قرار گرفته اند. دیوارهای این قلعه تقریبا به عرض ۱۵۰ سانتی متر است و سطح داخلی دیوارها با یک نوع خاک مخصوص آستر بندی شده است که استحکام آن را چندین برابر کرده است. بیشتر این تخریبها، در زمان حملات نیروهای عبدالرحمان به بامیان صورت گرفته است؛ اما بعدازآن در جریان سفر نادر خان و همسرش به بامیان، ملکه دستور داد که قسمت سفلی بدن بت کوچک را به توپ ببندند و آن را ویران کنند که کردند، پسازآن در دورهی ظاهر شاه، معابد زیر مجسمه و اطراف آن بهعنوان انبار دولتی مورداستفاده قرار گرفتند که این کار باعث تخریب هرچه بیشتر آثار باستان موجود در آن شد و افراد ساکن در غارها بیرون رانده شدند؛ اما اکنونکه این سطور نگاشته میشود، این مجسمههای عظیمالجثه به دست گروهی متحجر طالبان تخریبشده اند و هر بینندهای که در برابر آن قرار میگیرد، حسرت میخورد و به فکر فرو میرود و از جهالت و تعصب طالبان که چگونه این میراث کهن فرهنگی بشری را از بین بردهاند، میراثی که در وحشیانهترین هجومها راستقامت ایستاده بود و قد خم نکرده بود.

طاقهای دو بت بزرگ ۴۰۰ متر از یکدیگر فاصلهدارند، در این فاصله سه طاق دیگر در دیوار سنگی ساختهشده بود که در آنها سه بت دیگر قرارگرفته بودند، این سه بت که بهصورت نشسته تراشیده شده بودند. تندیس ۳۰ متری در قسمت شرقی دیوار سنگی در طاقی قرارگرفته است. بهطرف شرق «شهر شاهی» در فاصلهی ۵۷۹ متری در یک معبد، مجسمهی بودای خوابیده درحالیکه به قبر؛ یعنی بهشت داخل میشود، تراشیده شده بود و با الوان و جواهرات مزین بود. این شهر در فاصلهی ۳۰ کیلومتری شرق بامیان جایی که راه بامیان و دو آب از هم منشعب میشوند، در ساحه ی بلندی قرار دارد.

قسمتهای بالایی آن به دامنهی کوه بابا پیوند میخورد و تا چهار کیلومتری داخل دره، غارها و آثار عهد بودایی وجود دارد که نشاندهنده حضور پررنگ پیروان بودا در آنجا است. درهی جودان در شمال نیک، مرکز یکه ولنگ قرار دارد، در ورودی این دره، خرابه یک قلعه قدیمی به همین نام وجود دارد که سابقه ی تاریخی آن به درستی معلوم نیست. در قسمت جنوب غربی و در کنار برج ها، میدان وسیعی قرار دارد که اطراف آن دیوار سنگی کشیده شده است و محل اسب دوانی، تیراندازی و بازی های مرسوم آن زمان بوده است. تندیسهای بزرگ بامیان در دیوار سنگی کونگلومرا (اختلاط گل و سنگ ریزه) که در حاشیهی شمالی دره قرار دارد، تراشیده شده اند.

دیوار های این شهر مخروبه از سنگ های تراشیده شده است و آجر نسوز درست شده است، که امروز خرابه های آن موجودند. این غار در داخل دیوار بزرگ است و دهلیزهای متعددی آن توسط پایه ها و ستون های سنگی از هم جدا شده اند و به نسبت تعدد همین ستونها آن را «چهل ستون» نامیده اند. رودخانه بندامیر از کنار آن عبور می کند، این منطقه دارای جاذبه ی تاریخی و توریستی بسیاری است.

این ساحه ی باستانی در ۴۸ کیلومتری شمال غرب مرکز ولسوالی یکه ولنگ در مسیر جاده ی اصلی که به طرف پایین یکه و لنگ می رود موقعیت دارد و دارای مغازه های متعددی به اندازه های مختلف است که در چند طبقه ساخته شده است. مهمترین این آثار دو مجسمه ی غول پیکری است که یکی ۳۵ متر ودیگری ۵۳ متر ارتفاع دارد. مدارک باستانشناسی و آثار پیش از تاریخ موجود در غارها و تپههای کرمانشاه نشان میدهد که این منطقه به عنوان نخستین زیستگاه انسان و تمدن بشری، یکی از مراکز مهم جمعیتی بوده است. بقایای ساختمان تخریب شده ی دوره ی بودایی که به شکل دو طبقه ای در محوطه ی تقریبا ۴۳ متر و ۳۴متر مربع مساحت اعمار شده است توجه را به خود جلب می کند.

مواد مایع یا گدازه، همان مواد مذاب کوه آتشفشان و بقایای ماگما است که بیشترین درصد آن را سیلیکات های مختلف تشکیل می دهند. با توجه به آبوهوای کوه تفتان در فصلهای مختلف سال و مسیر خاصی که این کوه برای رسیدن به قلههایش و فتح آنها دارد، از پرطرفدارترین کوههای ایران برای صعود کوهنوردان است. بلند ترین قله کوههای هندوکش در خاک افغانستان بنام « نوشاخ » درین ولایت قرار دارد .

سرابها، چشمهها، نهرها، رودهای پرآب بسیاری که از دل کوههای سر به فلک کشیده در دشتهای این استان جاری شدهاند، بستر مناسبی برای جاری شدن رودخانههای فصلی و دائمی به وجود آورده و حدود ۷۷۰ چشمه و ۷۴ سراب دل هر بیننده را مجذوب خود میکند. این محل تاریخی پیوسته به کوه بابا است. همه ساله صدها جریب زمین زراعتی توسط آبهای سرازیر شده از کوه بابا آبیاری میشود. این دو قلعه تاریخی نیز بر سر کوه در شمال مرکز ولسوالی (نیک) ساخته شده اند و فقط از یک جانب کوه به داخل آنها راه وجود دارد. در این مکان که به عنوان مدخل بامیان مطرح بوده است، پایگاه استحفاظی قرار داشته بود که عبور و مرور بهسوی بامیان در آن کنترل میشده است، باقیماندهای خرابههای این موضع از گذشتههای دور آن حکایت دارد.

این روستا در دهستان گلیجان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۴۳ نفر بودهاست. ورودی درهی فولادی، زمانی مرکز حکومت شیران بامیان بوده است که در قدیم به شهرشاهی موسوم بوده است و در قسمت جنوب غرب بامیان قرار دارد. همچنین انتهای قسمت غربی کلیگان در راه اصلی استوپه ای قرار دارد. این غار یخی سر درهی سرقازان، در کمر کوه پایه های کوه بابا، در حدود ۴۵ کیلومتری جنوب غرب مرکز بامیان قرار دارد. این دره در فاصله ی پنج کیلومتری در قسمت جنوب شرق مجسمه های بزرگ بامیان واقع است.

برجها باتوجه به ساختمان کوهها در پستیها و بلندی ها واقع شده اند و به شکل مدور ساخته شده اند. مهر از ایزدانِ نیک است و بخشی از اوستا به نام او (مهر یشت) ست. اهالي روستا با ذوق و شوق براي گرفتن تكه ي آسماني پيش او رفتند . زمانی که «هیوان تسنگ» از بامیان دیدار کرده بود، مجسمهها رنگ طلایی داشتهاند و به قول او رنگ طلایی و زیورآلات پربهای آن در تلألؤ بودند و میدرخشیدند.

دیدگاهتان را بنویسید