آتشفشان های فعال ایران

این کوتل معبری بسیار قدیمی بین شمال و جنوب افغانستان است و بیشتر رفتوآمدها درگذشته از کابل و دیگر ولایتهای جنوب بهطرف صفحات شمال و بامیان و بالعکس بیشتر از این کوتل صورت میگرفت. کوتل آق رباط: این کوتل در فاصله ۲۰ کیلومتری شمال غرب شهر بامیان قرار دارد و در مسیر بامیان – سیغان حدفاصل این دو منطقه است. بزرگترین آن «حوض عزت» نام دارد که یک کیلومتر عرض و دو کیلومتر طول دارد، اما بر اساس چشم دید خودم که بار ها از فضای کوه بابا با هواپیما عبور کردم و با دقت حوضهای کوه بابا را شمردم، ۲۰ تا حوض کوچک و بزرگ وجود دارند.

لاجورد پس از استخراج به قطعات کوچک تبدیل شده و توسط کارگران از کوره راههاى شیبدار به اردوگاه حمل مىشوند. در سمت چپ کوه صفه یک سلسله تپههای کوچک و بزرگ به نام “هزاردره” واقع است که جاده منتهی به شیراز از میان آن میگذرد. این دو رشته کوه مانند دیوارهایی عمل میکنند که جلوی ورود پدیدههای آب و هوایی به داخل مرکز ایران را می گیرند. رودها، و حوضهای آبی و چشمههای فراوانی در هر دره آن جریان دارند، چنانکه گفته اند: «چهار رودخانه از کوههای بامیان سرچشمه میگیرد: یکی از آنها داخل بلاد هند میشود و دومی مرو رود را سیراب میکند و سومی بلخ را سیراب میکند و چهارمی سیستان را و آنچه از آن افزونی کند، در دریاچهای به نام زرهی جمع میشود.

از دیگر کوههای مرتفع و مشهور ولایت بامیان کوه میخ، کوه قوناق، سیاه کوه، کوه دوشاخ و کوه بینی گاو و سلسله کوههای نیل در منطقه ورس اند. این کوه 5هزار متر پهنه و هزار و 200 متر ارتفاع دارد و مکانی مناسب برای صخرهنوردی محسوب میشود. این مجموعه از موفقترین مجموعه های اکشن دنیا محسوب میشود که هم از نظر فروش، و هم دیدگاه منتقدین و مخاطبین موفقیت چشمگیری به دست آورده.

آنگونه که آناتول لیون، استاد دانشگاه جورج تاون می گوید، تنوع قومیتی حاکم بر پنچشیر برای طالب ها که یک دست پشتون هستند، چالش و پارادوکسی است جدی. نقاشيهايي كه هزاران سال است در برابر هجوم آرام باد و باران و آفتاب، سربلند ايستاده و رنگ نباختهاند اما در دههي اخير به دست مردم عصر متمدن امروز ميرود تا با شتابي عجولانه، از حافظهي زمان پاك شوند و تنها فخر ورزيدني نمايشي از آنها به جاي بماند.

وی با استناد به نوشتههای مورخ یونانی معتقد است که اقوام ساکن در این مناطق از اجداد هزارههای کنونی شمرده میشوند. فیریر، برای اثبات ادعای خود، از نوشتههای مورخ قدیمی یونانی «کورتس» دربارهی حملات زمستانی اسکندر مقدونی، به مناطق مرکزی افغانستان استناد میکند. سید جمال نیز معتقد است که هزارهها قبل از چنگیز در این مناطق سکونت داشتهاند. در دوره پهلوی مردم خراجو اقدام به ساخت خانه ای روی این عالم روستای خود نمودند که بعدها به مرورو توسط عوامل مختلف از بین رفت هر چند امروزه نیز تا حدودی قره بابا جنبه تقدس بودن خود را حفظ نموده است.

این جهیل در بین مردم محل معروف به «جهیل میخو» است. جهیل درهی چاشت که در ابتدای ناوه دره چاشت قرار دارد، یکی از مناظر دیدنی و جالب طبیعی و توریستی است. حدود ۵۰۰ متر طول و عرض دارد، این بندها بهطور طبیعی در طول هم قرار دارند. کوه بابا که بهطرف غرب (یکه ولنگ) امتداد مییابد، در منطقهی سفید سنگ سرذولیج یکه ولنگ نیز حوض کلانی بالای قلهی معروف به «جرگگ» وجود دارد، که بسیار کلان و پر آب است. موسی علیه السلام و آن هفتاد نفر به کوه طور رفته و سی روز در آن جا به عبادت و روزه پرداختند، پس از آن خداوند امر کرد که برای کامل کردن عبادت ده روز دیگر نیز روزه گرفته و عبادت کنند.

وى که در باميان به سر ميبرد، به آژانس خبرى پژواک گفت که ساحۀ حفاظت شده، بیشتر منافعش برای مردم محل بوده وعواید توریستی را نیز بالا میبرد. «سنگردی» ها گونه ای از شعر فارسی است که قرنهای متوالی، زمزمۀ مردمان کوهپایه های پنجشیر، در دامنه های کوههای سر به فلک کشیدۀ هندوکش بوده که بیشتر در قالب دوبیتی و رباعی بر زبان مردم جاری می شده و ناشی از عشق و علاقه و سوز درونی هر پنجشیری است که به زبان و شعر فارسی (دری) دارد.

آنها معتقدند که بعد از قتلعام مردم مناطق مرکزی و بامیان توسط سپاهیان چنگیز خان مغول، بعد از نابودی کامل ساکنان بومی و فارسیزبانان منطقه، تعدادی از نیروهای خود را در مناطق مرکزی افغانستان جایگزین کرد. شما می توانید بعد از کوهنوردی نسبتا سبک کاملا استراحت کنید و ضعف و خستگی ناشی از ورزش را جبران کنید. در این مسیر از کل درههای مشرف بر بامیان چون درهی کالو، درهی ککرک، درهی فولادی و درهی شهیدان آبهای فراوانی به این رودخانه میپیوندد و بهسوی شمال، تا «دوشی» پیش میرود و در «دوشی» با آب «اندراب» یکجا می شود.

کوه سهند بسیار پهن و گسترده است و خاکستر های فراوانی آن را پوشانده است. وقتی با هواپیما از بالای کوه بابا عبور نمایی و با دقت نگاه کنی بهخوبی این حوضهای نیلگون دیده میشوند. با این حال یک آتشفشان خاص ممکن است براى مدت زمان طولانى خطرناک باقى بماند. کوهی که در حال حاضر کشتی مورد نظر بر آن قرار دارد. یکی از حوضهای دیدنی، حوض جرگگ است که در بالای کوه بابا قرار دارد. قرار نقل اهالی فولادی در اطراف قله شاه فولادی دوازده حوض آب وجود دارد. یکی از جاذبههای طبیعی و دیدنی بامیان حوضهای آبی است که در بالای کوه بابا قرار دارد.

از دیگر نامهای این کوه «کوه جودی» است که در قرآن ذکر شدهاست. پاسخ این ایراد از بحثهاى گذشته به خوبى روشن شد که بر خلاف تصور این ایراد کنندگان حدیث مزبور، در یک واقعه و تنها در واقعه تبوک صادر نشده بلکه در موارد متعددى، به عنوان یک قانون کلى ذکر شده است که ما هفت مورد آنرا با ذکر اسنادش از کتب دانشمندان اهل تسنن در بحثهاى گذشته آوردیم. به دلیل کوهستانی بودن ولایت بامیان، راههای ارتباطی این شهر با دیگر نقاط از طریق گردنههای صعبالعبور میگذرد، که در اصطلاح به این گردنهها «کوتل» میگویند. طبق برخی از آمارها هزارهها ۳۰٪ از کل جمعیت افغانستان را تشکیل میدهند و بخش اعظم آنان در مناطق کوهستانی زندگی میکنند و از طریق مالداری و زراعت امور زندگی خود را میگذرانند؛ ولی اکنون در تمام ولایات افغانستان بهخصوص در ولایات بامیان، دایکندی، بادغیس، غور، بدخشان، پروان، کابل، غزنی، مزار شریف، هرات، قندهار، فرا، نیمروز، هیرمند، جوزجان، قندوز، تخار، وردک میدان، بغلان و …

یکی از حوضهای دیدنی و بسیار زیبای بامیان، حوض و یخچال طبیعی سچک به نام «یخدان» است، این حوض در غرب سچک یکی از مناطق یکه ولنگ و در دامنهی سلسله کوه بابا قرارگرفته است و بخش از آن همیشه منجمد و یخزده است به همین جهت آن را یخدان نامیده اند. اگرچند عدهای به دلیل شباهت قیافهی هزارهها با مغولها، هزارهها را از اخلاف سربازان انتقالیافته توسط چنگیز خان که جایگزین ساکنان اصلی مناطق مرکزی شد، میدانند. سپس با تضرّع و زاری گفت: پروردگارا میدانیم که این آزمایش تو بود که هر که را بخواهی (و سزاوار بدانی) با آن گمراه میکنی، و هرکس را بخواهی (و شایسته ببینی) هدایت مینمایی.

به دلیل همین عدم مشاهده دقیق از سطح زمین، امکان هر تحقیقی غیر ممکن بود. آب دره ی مدد که از قره ی کوتل فرود می آید در حصهی لرمش و آب دره ی لورنج در قریه ی بنق به آن می ریزد و در قریهی آجر از دره ی غوغاسار هم یک مقدار آب به آن یکجا می شود، تمام این آب ها در دو آب و میخ زرین به آب بامیان ملحق می شود. رود کهمرد از چشمههایی که در حد زیارت چهل تن، بین قریه آجر و درهی جوزری واقع است، سرچشمه میگیرد. کوتل شیبر: این کوتل مرز طبیعی بین ولایت بامیان و ولایت پروان و حدفاصل ولسوالی شیخ علی و درهی شنبل و شیبر، در مسیر بامیان -کابل در قسمت شرق بامیان قرار دارد.

بااینحال بسیاری از سادات بااینکه در مناطق سنی نشین هستند، مانند سادات درهی غوربند، سادات لوگر و سادات تخار مذهب تشیع خود را حفظ کرده اند. واژه بیستون در طول دوران، دستخوش تغییرات بسیاری شد. عمق آن تا سال ۱۳۵۹ش بهدرستی معلوم نبود؛ ولی در این سال با تلاش یک هیئت دوازدهنفری متشکل از جغرافیدانان، غواصان و زمین شناسان جمهوری «چک»، عمق آن را ۳۰ متر و در بعضی جاهای آن بیشتر ثبت شد.

یکی از اقوام ساکن در هزارجات سادات اند، گرچه برادران اقوام دیگر افغانستان بین هزاره و سادات تفکیک قائل نیستند؛ بلکه پیروان مذهب جعفری را هزاره میگویند؛ ولی اگر بخواهیم دقیقتر حرف بزنیم، سادات ازلحاظ نژادی و ساختار چهره و ظاهری با هزارهها فرق دارند. دربارهی اصل و منشأ هزارهها نظریههای مختلفی توسط مستشرقان و نویسندگان بیانشده است از جمله (ژ – فیریر) معتقد است که هزارهها از ساکنان اصلی افغانستان اند، طبق نظر وی هزارهها، در زمان اسکندر مقدونی در محلی زندگی میکردند که اکنون در آنجا (هزارستان ساکن هستند. در نقاطی که اسماعیلیان زندگی میکنند، سادات اسماعیلی مذهب هستند؛ اما سادات هزارستان، شیعه دوازدهامامیاند.

سادات هم مانند هزارهها در سراسر افغانستان پراکندهاند و ازنظر مذهب اغلب تابع محیط و محل سکونتشان اند. در ولسوالی سیغان و کهمرد هزارهها و تاجیکها به طور مشترک زندگی میکنند. اکثریت ساکنان بامیان از نژاد هزاره و پیرو مذهب تشیع هستند، البته اگر سادات را با هزارهها یکی بدانیم. تاجیکها و پشتونها پیرو مذهب حنفی هستند. تمام ساکنان ولسوالی های یکه ولنگ، پنجاب، ورس و شیبر و شمبل مرکز بامیان از نژاد هزاره و شیعهی جعفری اند؛ ولی تعدادی کمی از هزارههای ساکن شمبل پیرو مذهب اسماعیلیهاند. هزاره های بامیان از لحاظ مذهبی تمامی پیرو مذهب جعفری اند، تعداد اندکی از آنها که در جوار اهل سنت زندگی می کنند، سنی مذهب و عده ای هم جزء فرقهی اسماعیلیه اند.

دیدگاهتان را بنویسید